Ovako je govorio rehabilitirani četnički komandant Kalabić

Objavljeno u rubrici Vremeplov Autor:  e-Posavina 28. Svibanj, 2017. Veličina pisma smanji veličinu pisma uvečaj veličinu pisma Komentiraj
Ocijeni sadržaj
(0 glasova)

"U Kopljarima uhvaćeno na spavanju i poklato 24 aktivna komunista od kojih su 20 cigani, koji su priznali da su bili takozvani "jarugaši", danju rade svoje poslove kući, a noću u akciji. Sve sam poklao. Ras Rasa".

Nikola Kalabić je bio komandant Gorske kraljeve garde Jugoslovenske vojske u Otadžbini i saradnik njemačkog okupatora tokom Drugog svjetskog rata.

U dogovoru sa Njemcima, vršio je brutalnu kampanju terora nad partizanskim simpatizerima na području okupirane Srbije. Njegova sudbina neposredno poslije rata, odnosno uloga u hvatanju Draže Mihailovića je decenijama bila predmet kontroverzi i urbanih legendi.

Rođen je 1906. u Podnovlju kod Dervente, na sjeveru Bosne, od oca Milana i majke Joke. Nikolin otac se razveo od Joke poslije Prvog svetskog rata, i zatim se ženio još tri puta. Nikolu je u početku vodio sa sobom, tako da se on školovao u mjestima očevog službovanja, a nakratko i u Novom Pazaru. Završio je šest razreda gimnazije, a zatim je upisao geodeziju u Beogradu.

Na početku Drugog svjetskog rata, pristupio je četničkoj organizaciji Koste Pećanca, koji ga je postavio za vojvodu cerskog i valjevskog. Nakon kraćeg vremena Kalabić je Pećancu poslao uniformu i objavu, s porukom da ga napušta zato što je krenuo sa Nedićem.

Kalabić je saznao za pukovnika Dražu Mihailovića, pa je ljeta 1941. godine otišao na Ravnu Goru. Njegova prva dužnost bila je komandir prateće čete pukovnika Mihailovića. Od novembra 1941., Kalabić je komandir čete Gorske kraljeve garde. Značajnu ulogu odigrao prilikom bjekstva Draže Mihailovića sa Ravne tokom njemačke operacije Mihailović (početkom decembra 1941.), kada je preko svog oca Milana (žand. majora, komandanta 11. odreda K. Pećanca) omogućio Draži i njegovom štabu prebacivanje u Sandžak i povratak kasnije u zapadnu Srbiju. 

Kalabić je 23. februara 1943. godine naredio formiranje Rudničkog letećeg odreda za borbu protiv pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta na širem području planine Rudnik. Kalabićevo "čišćenje komunista" u Srbiji ubrzo se otrglo kontroli. Lazar Trklja, bliski saradnik Draže Mihailovića, izvještava ga o Kalabićevom teroru sredinom 1943. godine, a sredinom 1943. godine, Kalabić je pokušao da se približi Njemcima, ali je odbijen. 

U borbama protiv partizanskog pokreta otpora, Kalabićevi četnici činili su surove zločine, pa je 3. novembra 1943. jedan član Kalabićevog Štaba pisao Draži Mihailoviću o zločinima Kalabićevih četnika na području Rudnika:

1. Varošicu Stragare upalili su zato što su od prvog do posljednjeg bili svi pijani. To je bilo prvo djelo Kalabića, čim je stupio na tlo svoje teritorije...

2. Od cjelokupnog br. stanja koje su poklali 50% su nevine žrtve. Znam da podnose izveštaj da su poklani kao krivci.

3. Narod kada čuje da četnici dolaze u selo, više se plaše nego kada dolaze Njemci, Bugari, Arnauti i svaka druga vjera. Jer oni svi kada dolaze ako treba neko da se tjera ili ubije oni otjeraju ili ubiju, ali ovi prebiju da poslije tri dana mora dotična osoba da umre. Navešću Vam samo jedan slučaj, a takvih slučajeva ima dosta. Kalabić lično prebio je u s. Ljubičevac tri čovjeka i jednu devojku koji su poslije četiri dana pomrli. Nisu bili u stvari krivi ništa. Znam da će Vam podnijeti izvještaj da su - ustvari krivi. Dakle to istorija čovječanstva nije zapamtila. Narod se čudi čija je to vojska i za koga Kalabić radi, kad su ti ljudi od pamtivijeka nacionalisti.

4. Kalabić, lično nijedan obrok ne jede bez pečenja.

5. Vode borbu sa partizanima oni im se uvijek izvuku, oni poslije zađu po selima i pokolju onaj nevini narod, i podnose izveštaj kako su u borbi nanijeli gubitke partizanima...

- Mogu samo vam reći to da narod psuje majku kralju, vama — Draži i svima redom, kažu kad je ovakva garda kakva je ta druga vojska. I podvlačim vam da je narod jako ogorčen, i ne znam kako da se izrazim koliko narod vapi za pomoći. Jer ovakav rad Kalabića, veća je propaganda za partizane, nego što je i oni sami imaju, treba da me razumete - stoji u pismu.

Pokolj u Vraniću, Boleču, Kopljarima

Nakon dogovorene saradnje sa Njemcima, u drugoj polovini decembra 1943. južno od Beograda sprovedena je akcija "čišćenja komunista". Koordinatori akcije bili su pukovnik Jevrem Simić, generalni inspektor četničkih odreda i Nikola Kalabić, komandant Korpusa gorske garde, koji su izvršili koncentraciju jedinica i otpočeli takozvano "čišćenje terena". Na ovu akciju odnosi se slijedeće Mihailovićevo naređenje komandantima.

Tokom ove akcije izvršeni su svirepi četnički zločini: Pokolj u Vraniću, pokolj u Boleču i drugim mjestima. Decembra 1943. godine četnici Nikole Kalabića zaklali su u selu Kopljarima kod Aranđelovca 21 seljaka.

Proljeća 1944. godine Mihailović je odlučio da formira krupne mobilne operativne formacije - jurišne korpuse, i od njih grupe jurišnih korpusa kao formacije u rangu armije. Jedina potpuno formirana bila je četvrta grupa jurišnih korpusa u zapadnoj i srednjoj Srbiji.

Nikola Kalabić u pismu od 29. decembra 1943. godine obavijestio je Dražu Mihailovića o pokolju koji su počinili četnici pod njegovom komandom u selu Kopljare pokraj Aranđelovca u noći 25. i 26. decembra 1943. Najveći broj stradalih bili su pripadnici romskih porodica koje su živjele u selu.

"U Kopljarima uhvaćeno na spavanju i poklato 24 aktivna komunista od kojih su 20 cigani, koji su priznali da su bili takozvani "jarugaši", danju rade svoje poslove kući, a noću u akciji. Sve sam poklao. Ras Rasa"

Ovaj pokolj potvrđuju i nedićevski izvori ("Izveštaj odeljenja za državnu zaštitu Nedićevog Ministarstva unutrašnjih poslova od 30. decembra 1943. o događajima u Srbiji od 24. do 30. decembra"):

- Noću 25. i 26. četnici DM zaklali su u selu Kopljaru, sreza orašačkog, Gavrilović Milutina, opštinskog delovođu, Milanovića Radojicu i Savkovića Tihomira, zemljoradnike i 15 cigana i 4 ciganke i spalili sve ciganske kuće u selu, kao i kuće dvojice seljaka čiji se članovi porodica nalaze u partizanskim redovima. Delo je izvršeno zbog saradnje ubijenih sa partizanima.

Nikola Kalabić je bio komandant Drugog jurišnog korpusa, snage oko 1.800 ljudi. U narednom periodu, Kalabić je saradnji sa Njemcima učestvovao u svim većim borbama protiv partizana u Srbiji: u Župi, na Jastrepcu, u Toplici, na Kopaoniku, ponovo u Župi, na Jelovoj Gori i na prilazima Ravnoj gori.

Brutalan teror u oblasti Kosmaja, Venčaca, Bukulje, Drugovca

Mihailović je u proljeće 1944. godine ponovo naredio komandantu Gorske garde, Nikoli Kalabiću, "da po svaku cenu uništi komunističke delove u oblasti Kosmaja, Venčaca, Bukulje i sve do Beograda", što se pretvorilo u brutalan teror nad stanovništvom. 

Tako je 29. aprila 1944. godine Nikola Kalabić vodio Korpus gorske garde u napadu na selo Drugovac kod Smedereva, kada je počinjen zloglasni pokolj u Drugovcu, prilikom kojeg su četnici poubijali veliki broj mještana.

Pred kraj rata Nikola Kalabić kao i mnogi drugi četnici pokušavali su da se sakriju u zabačenim dijelovima Srbije, čekajući pokušaj pobune protiv komunističke vlasti.

OZNA je krenula sa širokim planom hvatanja bivših pripadnika JVUO i ostalih saradnika okupatora. Tako su uspjeli da ga u tajnoj operaciji 5. decembra 1945. uhapse.

Prema kasnije objavljenim službenim tvrdnjama vlasti, Kalabić je izrazio želju da sarađuje u hapšenju đenerala Draže Mihajlovića u zamjenu za imunitet od krivičnog gonjenja. OZNA je na to pristala, te je Kalabić učestvovao u operaciji tako što je preko svojih veza namamio Mihailovića u klopku u kojoj je uhapšen u martu 1946.

Tačan datum Kalabićeve smrti niti mjesto njegove sahrane nisu poznat. U zvaničnim arhivama nema nekakvih podataka o njegovoj sudbini; na temelju svjedočanstava iz druge ruke se špekuliše kako je bio "diskretno" likvidiran mjesec - dva poslije Draže Mihailovića. 1980-ih, pogotovo nakon emitovanja TV - serije "Poslednji čin", pojavile su se glasine o tome da mu je ipak pošteđen život te da je živeo još dvadeset godina pod novim identitom, bilo u inostranstvu, bilo u samoj Jugoslaviji. Navodilo se da je 1960 - ih poginuo u saobraćajnoj nesreći, odnosno da je ubijen u kafanskoj tuči kada se napio i otkrio svoj identitet, odnosno da ga je prepoznala jedna od preživjelih žrtava četničkih pokolja.

Kalabić je zvanično proglašen mrtvim tek početkom 2011. godine u sudskom vanparničnom postupku koji je pokrenula njegova unuka Vesna Dragojević. Prema tom riješenju, kao datum smrti je naveden 13. januar 1946. Riješenje se temelji na iskazu penzionisanog pravoslavnog sveštenika Mijajla Danilovića koji je prenio svjedočanstvo dvoje Kalabićevih saboraca prema kome je na taj dan ubijen u zasjedi OZNA-e. Sud je prihvatio to svjedočanstvo, jer ga niko nije zvanično osporio, tako da je zvanična verzija Kalabićeve smrti drugačija od one koje su decenijama navodile jugoslovenske vlasti.

Godine 2009. rodbina Nikole Kalabića pokrenula je njegovu sudsku rehabilitaciju. Na najavu podnošenja zahtjeva za rehabilitaciju Nikole Kalabića, istoričar Venceslav Glišić, relevantan poznavalac istorije Drugog svjetskog rata na tlu Srbije, izjavio je:

- Nikola Kalabić najmanje od svih četnika zaslužuje da bude rehabilitovan. Ovaj osvedočeni izdajnik svog naroda i blizak saradnik okupatora ostao je upamćen po zverstvima nad srpskim civilima. I meni su, dok sam istraživao ovaj period srpske istorije, nuđene kontradiktorne informacije o njegovom životu i smrti. Ali jedina istina je ona koju mi je svojevremeno poverio Aleksandar Ranković - Nikola Kalabić je izdao Dražu Mihailovića.

Podsjetimo, Nikolu Kalabića je prošle nedjelje rehabilitovao Viši sud u Valjevu i utvrdio da se od trenutka donošenja ništavim smatra sedam odluka Državne komisije za utvrđivanje ratnih zločina okupatora i njihovih pomagača tokom Drugog svjetskog rata, donijetih od marta do septembra 1945. Sud je oglasio ništavim i četiri odluke Zemaljske komisije za utvrđivanje ratnih zločina okupatora i njihovih pomagača tokom Drugog svjetskog rata donijete od aprila do oktobra 1945. koje se odnose na Nikolu Kalabića. | SB

Pročitano 568 puta Posljednja izmjena dana: 28. Svibanj, 2017.

Dodaj komentar

KOMENTARI SE OBJAVLJUJU PROMTNO TAKO DA NE MOŽEMO ODMAH REAGIRATI NA OBJAVLJEN SADRŽAJ. PRIJAVITE NAM NEPRIMJERENE KOMENTARE KAKO BI BRŽE INTERVENIRALI.
Zadržavamo pravo brisanja neprimjerenih komentara bez prethodnog upozorenja.
Portal e-Posavina.com se ograđuje od sadržaja u komentarima i isti ne odražavaju stav portala.


Sigurnosni kod
Osvježi

arhiva domovinski rat

Nije sve u životu politika

Partneri

republikainfo 170 posavski vremeplov 170

e-Posavina.com

logo plavi uski

Imate zanimljivu priču ili jednostavno, želite pisati za naš portal.
Pošaljite nam svoj tekst, informaciju, ideju... Javite nam se!

Pišite nam na e-mail adresu info@e-posavina.com

 

 

Povežite se s nama

Slijedite nas na Twitteru
Lajkajte nas na Facebooku
Pratite nas na Google+
Pretplatite se na RSS Feeds
Pratite naš YouTube kanal
Kontaktirajte nas